Trong thế giới kinh doanh ngày nay, kế toán không chỉ là về những con số và cân bằng sổ sách, mà còn đóng vai trò quan trọng như một cơ cấu tham mưu chiến lược hỗ trợ những nhà quản lý doanh nghiệp trong việc phân tích dữ liệu tài chính, đánh giá hiệu suất và dự báo xu hướng phát triển. Tại trung tâm của lĩnh vực này là kế toán quản trị, một khía cạnh quan trọng để đảm bảo sự thành công và hiệu quả của doanh nghiệp.

Bài viết của Abaha sẽ giải thích các khía cạnh liên quan đến kế toán quản trị: từ định nghĩa, chức năng, đến những yêu cầu cần có và các công cụ hỗ trợ một cách hiệu quả. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về vai trò quan trọng của kế toán quản trị và cách nó có thể làm nổi bật giá trị thêm cho doanh nghiệp, tạo ra những quyết định chiến lược thông minh dựa trên phân tích dữ liệu chính xác và kịp thời.

Kế toán quản trị là gì?

Kế toán quản trị là gì?

1. Định nghĩa kế toán quản trị

Kế toán quản trị đóng vai trò như cánh tay đắc lực cho ban lãnh đạo doanh nghiệp trong việc đưa ra những quyết định sáng suốt và quản lý hiệu quả nguồn lực tài chính. Khác với kế toán tài chính tập trung vào báo cáo thông tin ra bên ngoài, kế toán quản trị hướng đến việc cung cấp dữ liệu nội bộ để hỗ trợ công tác quản lý và điều hành doanh nghiệp.

Nhiệm vụ chính của bộ phận kế toán quản trị:

  • Cung cấp thông tin tài chính: Bao gồm dữ liệu về lợi nhuận, doanh thu, chi phí, dòng tiền,… giúp ban lãnh đạo đánh giá tình hình kinh doanh và đưa ra kế hoạch phù hợp.
  • Tính toán chi phí sản xuất: Xác định chi phí cho từng sản phẩm, dịch vụ để đưa ra giá bán hợp lý và tối ưu hóa lợi nhuận.
  • Quản lý ngân sách: Lập kế hoạch ngân sách cho từng bộ phận, dự án và theo dõi sát sao việc thực hiện ngân sách.
  • Phân tích biến động giá cả: Theo dõi và dự đoán biến động giá cả nguyên vật liệu, thị trường để đưa ra chiến lược phù hợp.
  • Đánh giá dự án đầu tư: Phân tích hiệu quả của các dự án đầu tư trước khi triển khai để đảm bảo lợi nhuận tối đa.
  • Lập kế hoạch tài chính: Dự báo nhu cầu vốn và huy động vốn hiệu quả để đáp ứng nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp.

Thông tin từ bộ phận kế toán quản trị thường được bảo mật và chỉ sử dụng nội bộ để đảm bảo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.

>> Bí quyết quản lý thời gian hiệu quả trong quản lý kinh doanh hệ thống với Mobile app

2. Phân biệt kế toán quản trị với kế toán tài chính

kế toán quản trị với kế toán tài chính

Để không bị nhầm lẫn giữa kế toán quản trị với kế toán tài chính, thì bạn cần hiểu rõ: Kế toán tài chính là gì? Công việc kế toán tài chính trong doanh nghiệp là gì?

Dưới đây là tổng hợp các tiêu chí để phân biệt giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính.

Mục tiêu chính

Kế toán quản trị: cung cấp thông tin cho đội ngũ quản lý của doanh nghiệp, để hỗ trợ ra quyết định và kiểm soát nội bộ

Kế toán tài chính: chủ yếu tập trung vào báo cáo tài chính cho các đối tượng bên ngoài công ty như cổ đông, ngân hàng và cơ quan quản lý

Phạm vi và chu kì báo cáo

Kế toán quản trị: Có thể chỉ tập trung vào một phòng ban, dự án cụ thể. Báo cáo linh hoạt theo ngày, tuần, tháng,… tuỳ nhu cầu

Kế toán tài chính: Toàn bộ doanh nghiệp. Báo cáo theo chu kỳ hằng quý, hằng năm

Nguyên tắc cung cấp thông tin

Kế toán quản trị: Không có tính bắt buộc, nội dung báo cáo linh hoạt và có thể tùy chỉnh theo nhu cầu của từng phòng ban, dự án

Kế toán tài chính: Phải đảm bảo tính thống nhất theo các nguyên tắc và chuẩn mực kế toán nhất định

Loại thông tin

Kế toán quản trị: Bao gồm thông tin chi tiết về hoạt động nội bộ của doanh nghiệp như chi phí sản xuất, lợi nhuận từ sản phẩm cụ thể, và các chỉ số hiệu suất nội bộ.
Thông tin nhằm hỗ trợ quản lý hiện tại và tương lai.

Kế toán tài chính: Tập trung chủ yếu vào số liệu tài chính tổng hợp như bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ,…
Thông tin có tính chất lịch sử, tập trung vào quá khứ của doanh nghiệp.

>> Những thay đổi quan trọng của chính sách kinh tế từ tháng 3 2024

Chức năng của kế toán quản trị trong doanh nghiệp

Chức năng của kế toán quản trị trong doanh nghiệp

1. Thu thập và phân tích thông tin tài chính

Kế toán quản trị đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập thông tin tài chính (dữ liệu về tài sản, nợ, vốn, doanh thu, chi phí,…) từ các báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Sau đó, họ sẽ truyền đạt thông tin này một cách dễ hiểu và hữu ích đến đội ngũ lãnh đạo và quản lý.

Để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp, kế toán quản trị sử dụng nhiều phương pháp và công cụ phân tích khác nhau. Các chỉ số tài chính quan trọng như biên lợi nhuận, tỷ suất sinh lời, chỉ số thanh khoản, chỉ số vòng quay khoản phải thu,… được theo dõi chặt chẽ.

Kế toán quản trị cũng theo dõi và ghi nhận dữ liệu tài chính theo thời gian, so sánh với các tiêu chuẩn hoặc mục tiêu đã đề ra, đồng thời phân tích sự biến động và xu hướng tài chính.

2. Quản lý nguồn lực tài chính

Kế toán quản trị chịu trách nhiệm theo dõi và kiểm soát các hoạt động tài chính hàng ngày như thu chi, công nợ, mua sắm thiết bị, mở rộng hoặc tái cơ cấu doanh nghiệp,… Nhờ vậy, họ đảm bảo rằng tổ chức luôn có đủ vốn để đáp ứng nhu cầu hoạt động.

Ví dụ, dựa vào đánh giá tình hình sử dụng chi phí của doanh nghiệp, họ có thể xác định đâu là các nguồn lực được sử dụng hiệu quả nhất và đề xuất biện pháp tiết kiệm chi phí.

Về khía cạnh quản lý nguồn vốn, kế toán quản trị giám sát và quản lý các hoạt động liên quan đến vốn bao gồm quản lý dòng tiền, quản lý rủi ro tài chính và đánh giá hiệu suất vốn đầu tư.

>> Cơ sở ra quyết định từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

3. Hỗ trợ ra quyết định chiến lược

ra quyết định chiến lược

Qua các hoạt động phân tích và dự báo, kế toán quản trị đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ đội ngũ lãnh đạo của doanh nghiệp đưa ra các quyết định nhanh chóng và chính xác hơn, đặc biệt là liên quan đến giá cả, sản phẩm, đầu tư và các chiến lược kinh doanh.

Ví dụ, một doanh nghiệp đang xem xét khả năng mở rộng hoạt động sản xuất để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của thị trường. Kế toán quản trị sẽ cung cấp báo cáo tài chính của doanh nghiệp trong các giai đoạn trước đó và đồng thời tư vấn về chiến lược tiếp cận vốn, rủi ro tài chính và lợi ích dự kiến từ quá trình mở rộng này.

4. Hỗ trợ lập kế hoạch và quản lý ngân sách

Kế toán quản trị cũng tham gia vào quá trình lập kế hoạch và quản lý ngân sách của doanh nghiệp. Ban đầu, họ sử dụng thông tin lịch sử và xu hướng thị trường để dự đoán tình hình tài chính trong tương lai. Họ đánh giá các yếu tố bên ngoài có thể ảnh hưởng đến tài chính doanh nghiệp và xây dựng các kịch bản khả thi để đối phó.

Sau đó, vai trò quan trọng của họ là xác định mục tiêu tài chính và phân bổ nguồn lực tài chính cho các hoạt động cụ thể và các đơn vị kinh doanh khác nhau. Kế toán quản trị cũng chịu trách nhiệm thiết lập và duy trì hệ thống kiểm soát ngân sách nội bộ trong doanh nghiệp. Trong quá trình theo dõi việc thực thi ngân sách, họ thực hiện phân tích phương sai giữa ngân sách thực tế và kế hoạch, từ đó đề xuất các biện pháp điều chỉnh cần thiết.

Không thể phủ nhận vai trò quan trọng của kế toán quản trị trong các doanh nghiệp hiện đại. Đây không chỉ là một vị trí công việc đơn thuần về ghi chép số liệu, mà còn là một bộ phận quan trọng hỗ trợ ban lãnh đạo trong việc đưa ra quyết định chiến lược và tối ưu hóa hiệu suất hoạt động.

Với sự xuất sắc của một quản trị viên kế toán, doanh nghiệp sẽ có nhiều lợi thế hơn để nâng cao sức cạnh tranh, phát triển bền vững và đạt được mục tiêu kinh doanh của mình.